Tao học tiếng Nhật tự học được gần cả năm rồi. Đến giờ thì cứ lúc này lúc khác lại thấy khó chỗ này chỗ kia. Dĩ nhiên là tao vẫn luôn vượt qua được nhờ luyện tập đều đặn và (nửa) siêng năng học hành. Tao đã vượt qua mọi trở ngại cho đến giờ, trừ một thứ: xử lý kanji.
Giờ thì để tao nói rõ nhé: Tao không có nói đến việc học kanji đâu. Mà là… đúng nghĩa đen là xử lý chúng trong đầu. Và tao đang nói cụ thể về từ ghép. Nghe có vẻ lạ, nhưng đây là kỹ năng kiểu như có sẵn từ đầu… nhưng vẫn chưa hẳn là có. Kiểu như tự nhiên tao học được từ ghép dựa trên nghĩa và các kanji tạo nên nó, nhưng tao thấy mình học “như một thể thống nhất”, chứ không thực sự xử lý từng nghĩa riêng lẻ và cố gắng hiểu chúng tạo nên một nghĩa mới. Tao thấy điều này chủ yếu là vì… nói thật, hầu hết các từ ghép (chủ yếu là các khái niệm trừu tượng) đều không hợp lý với tao. Đặc biệt là khi thấy cùng một kanji được dùng trong một từ ghép hoàn toàn khác với nghĩa hoàn toàn khác nhưng có lẽ hơi liên quan.
Đồ vật, tên địa điểm và các thứ kiểu đó thì không thành vấn đề. 青山, một ngọn núi xanh. Tao hiểu rồi. 王子, một hoàng tử rõ ràng là con trai của một vị vua. Dễ ợt. NHƯNG, khi đến các từ ghép dài hơn, chủ yếu là các khái niệm trừu tượng, thì đầu óc tao… dừng lại. Tao biết, hầu hết các từ ghép đều rõ nghĩa. Nhưng mặt khác, còn rất rất nhiều từ ghép không rõ nghĩa. Ý tao là, ngay cả những thứ hàng ngày không hẳn là “trừu tượng” cũng khiến đầu óc tao dừng lại. Ví dụ, 警察. Tao biết nó nghĩa là cảnh sát. Tao biết nghĩa của nó nửa giây sau khi nhìn thấy. Vẫn là, tao biết vì tao học nó như một “thể thống nhất”, chứ không phải bằng cách ghép hai nghĩa lại với nhau. Ngay cả khi cố gắng, đầu óc tao cũng không chịu hợp tác.
Theo một vài từ điển, 警 nghĩa là khiển trách hoặc mệnh lệnh. 察 có thể nghĩa là đoán, cho rằng, phỏng đoán, phán xét, hiểu. Vậy thì, hai định nghĩa phù hợp nhất sẽ là "khiển trách" và "phán xét". Cảnh sát là thứ cảnh cáo/khiển trách mọi người và phán xét họ… cái đó… ờ cái đó không hợp lý với tao. Ý tao là, nó hơi hợp lý, nhưng lại không. Tao biết, từ ghép đó có lẽ ám chỉ đến một hình thức lập pháp nào đó ở Trung Quốc cổ đại hay gì đó, thứ mà sẽ rất hợp lý vào thời điểm đó. Trừ phi nó không còn nữa.
Tao đoán vấn đề của tao là não tao chỉ được lập trình để nghĩ rằng cảnh sát là một "thứ" bắt tội phạm và đảm bảo pháp luật được thực thi, khái niệm mà tao (và tất cả mọi người khác, tao đoán vậy) lớn lên cùng. Học "cảnh sát" bằng bất kỳ ngôn ngữ nào khác sẽ không thay đổi khái niệm đó trong não tao. Học 警察, mặt khác, lại cố gắng thay đổi khái niệm đó trong não tao bằng cách liên hệ nó với hai khái niệm hơi liên quan.
Vậy nên ờ yeah, đây là vấn đề của tao. Các cậu có/đã từng gặp vấn đề tương tự không? Có gì các cậu đã làm giúp các cậu không? Các cậu giải quyết việc học các từ ghép kanji như thế nào?
P.S. Tao thực sự thấy là bài này đáng lẽ ngắn hơn nhiều nhưng tao kiểu phải trút bỏ bực tức về chuyện này. Nó chỉ là thứ đã hành hạ tao ngay từ khi tao bắt đầu học tiếng Trung ở trường (điều đã khiến tao yêu kanji và sau đó quyết định tự học tiếng Nhật).
