Bài viết Phản ứng xà phòng hóa là gì lớp 12 chi tiết nhất là kiến thức có trong chương trình Hóa học 12 giúp học sinh nắm vững kiến thức trọng tâm về Phản ứng xà phòng hóa.
Phản ứng xà phòng hóa là gì (chi tiết nhất)
1. Phản ứng xà phòng hóa là gì
- Phản ứng xà phòng hoá là phản ứng thuỷ phân ester trong môi trường base (như NaOH, KOH) thường thu được muối carboxylate và alcohol
Ví dụ: CH3COOCH3 + NaOH →t° CH3COONa + CH3OH
- Phản ứng thuỷ phân ester trong môi trường base là phản ứng một chiều.
2. Kiến thức mở rộng
- Xà phòng được sản xuất bằng cách đun chất béo với dung dịch NaOH đặc hoặc KOH đặc (phản ứng xà phòng hóa):
Ví dụ:
Các muối của acid béo tách ra được đem trộn với chất diệt khuẩn, chất tạo hương,…rồi ép thành bánh với nhiều dạng khác nhau.
3. Bài tập minh họa
Câu 1. Chất nào sau đây là xà phòng?
A. CH3[CH2]10SO3Na.
B. CH3[CH2]5COONa.
C. CH3[CH2]14COOK.
D. CH3[CH2]14OSO3Na.
Hướng dẫn giải
Đáp án đúng là: C
Xà phòng có thành phần chính là hỗn hợp muối sodium hoặc potassium của acid béo.
CH3[CH2]14COOK là muối potassium của CH3[CH2]14COOH (palmitic acid, một loại acid béo) nên là xà phòng.
Câu 2. Xà phòng và chất giặt rửa có khả năng tẩy rửa là do phân tử của chúng có
Hướng dẫn giải
Đáp án đúng là: C
Khi xà phòng, chất giặt rửa tan vào nước sẽ tạo dung dịch có sức căng bề mặt nhỏ làm cho vật A. hai đầu phân cực.
B. hai đầu không phân cực.
C. một đầu phân cực và một đầu không phân cực.
D. một đầu kị nước và một đầu ưa dầu.
cần giặt rửa dễ thấm ướt. Đuôi kị nước (không phân cực) trong xà phòng và chất giặt rửa thâm nhập vào vết bẩn, phân chia vết bẩn thành những hạt rất nhỏ có đầu ưa nước (phân cực) quay ra ngoài các hạt này phân tán vào nước và bị rửa trôi.
Câu 3. Thành phần chính của xà phòng là
A. muối của acid béo.
B. muối của acid vô cơ.
C. muối sodium hoặc potassium của acid béo.
D. muối sodium hoặc potassium của acid.
Hướng dẫn giải
Đáp án đúng là: C
Xà phòng là hỗn hợp muối sodium hoặc potassium của các acid béo và các chất phụ gia.
Câu 4. Chất giặt rửa tự nhiên và tổng hợp cũng có tác dụng giặt rửa như xà phòng. Cho các phát biểu sau đây:
a. Thành phần của chất giặt rửa tự nhiên là muối sodium, potassium của các acid béo.
b. Thành phần của chất giặt rửa tổng hợp thường là các muối sodium như sodium alkylsulfate (R−OSO3Na), sodium alkylbenzenesulfonate (R−SO3Na), …
c. Nước bồ hòn, bồ kết là các chất giặt rửa tự nhiên.
d. Xà phòng cũng là một loại chất giặt rửa tổng hợp.
Số phát biểu đúng là
A. 1.
B. 2.
C. 3.
D. 4.
Hướng dẫn giải
Đáp án đúng là: B
a. Sai vì thành phần chất giặt rửa tự nhiên không phải muối sodium, potassium của các acid béo.
b. Đúng.
c. Đúng.
d. Sai vì xà phòng và chất giặt rửa tổng hợp có thành phần khác nhau. Xà phòng có đầu ưa nước là nhóm carboxylate, chất giặt rửa tổng hợp có đầu ưa nước là nhóm sulfate, sulfonate.
Câu 5. Thủy phân ester X trong dung dịch NaOH, thu được CH3COONa và C2H5OH. Công thức cấu tạo của X là
A. C2H5COOCH3.
B. C2H5COOC2H5.
C. CH3COOCH3.
D. CH3COOC2H5.
Hướng dẫn giải
Đáp án đúng là: D
X là CH3COOC2H5
Phương trình phản ứng hóa học:
CH3COOC2H5 + NaOH →t°CH3COONa + C2H5OH.
Câu 6. Xà phòng hóa hoàn toàn 3,7 gam HCOOC2H5 bằng một lượng dung dịch NaOH vừa đủ. Cô cạn dung dịch sau phản ứng, thu được m gam muối khan. Giá trị của m là
A. 4,8.
B. 5,2.
C. 3,2.
D. 3,4.
Hướng dẫn giải
Đáp án đúng là: D
nHCOOC2H5=3,774=0,05(mol)
Phương trình phản ứng hóa học:
HCOOC2H5+ NaOH →t°HCOONa + C2H5OH
0,5 ⟶ 0,5 (mol)
mHCOONa=0,5×68=3,4(g)
Vậy giá trị của m là 3,4.
Câu 7. Xà phòng hóa ester X có công thức phân tử C4H8O2 bằng dung dịch NaOH dư thu được muối Y và alcohol Z (bậc II). Công thức cấu tạo thu gọn của X là
A. HCOOCH(CH3)2.
B. CH3CH2COOCH3.
C. CH3COOC2H5.
D. HCOOCH2CH2CH3.
Hướng dẫn giải
Đáp án đúng là: A
Do alcohol Z là alcohol bậc 2 ⟹ Z có số C ≥ 3.
Mà ester X có 4 C (trong đó có 1 C ở nhóm −COO−)⟹ alcohol Z có 3C
⟹ Z là HO−CH(CH3)2
Vậy công thức cấu tạo thu gọn của X là HCOOCH(CH3)2.
Câu 8. Thủy phân hoàn toàn triglyceride X trong dung dịch NaOH thu được C17H35COONa và C3H5(OH)3. Công thức của X là
A. (C15H31COO)3C3H5.
B. (C17H31COO)3C3H5.
C. (C17H35COO)3C3H5.
D. (C17H33COO)3C3H5.
Hướng dẫn giải
Đáp án đúng là: C
Công thức của X là (C17H35COO)3C3H5
Phương trình phản ứng hóa học:
(C17H35COO)3C3H5 + 3NaOH ⟶ C3H5(OH)3 + 3C17H35COONa.
Câu 9. Xà phòng hóa hoàn toàn a mol tripalmitin (C15H31COO)3C3H5 bằng KOH dư, đun nóng thu được 46 gam glycerol. Giá trị của a là
A. 0,5.
B. 1,0.
C. 1,5.
D. 2,0.
Hướng dẫn giải
Đáp án đúng là: A
nglycerol =4692 = 0,5 (mol)
Phương trình phản ứng hóa học
(C15H31COO)3C3H5 + 3NaOH →t° C3H5(OH)3 + 3C15H31COONa
0,5 ⟵ 0,5 (mol)
Câu 10. Đun nóng ester CH3COOC6H5 (phenyl acetate) với lượng dư dung dịch NaOH, thu được các sản phẩm hữu cơ là
A. CH3OH và C6H5ONa.
B. CH3COOH và C6H5ONa.
C. CH3COOH và C6H5OH.
D. CH3COONa và C6H5ONa.
Hướng dẫn giải
Đáp án đúng là: D
Phương trình phản ứng hóa học khi thủy phân phenyl acetate trong dung dịch NaOH:
CH3COOC6H5 + NaOH →t° CH3COONa + C6H5OH
Phenol thu được từ phản ứng thủy phân ester tiếp tục phản ứng với NaOH:
C6H5OH + NaOH →t° C6H5ONa + H2O
Vậy sản phẩm hữu cơ thu được là CH3COONa và C6H5ONa.
Xem thêm các bài viết về định nghĩa & khái niệm môn Hóa học hay, chi tiết khác:
Peptide là gì?
Phương pháp nhiệt luyện là gì?
Polymer tổng hợp là gì?
Sự ăn mòn kim loại là gì?
Ester đơn chức là gì?
Phản ứng ester hóa là gì?
