Hồ Xuân Hương, nhà thơ nổi tiếng thời trung đại, tác phẩm thể hiện tinh thần nữ quyền và chùm thơ 'Tự tình' là minh chứng điển hình. Bài thơ số 1:
'Tiếng gà văng vẳng gáy trên bom
Oán hận trải khắp mọi chòm
Mõ thảm không khua mà vẫn cốc
Chuông sầu chẳng đánh cớ sao om
Trước nghe những tiếng thêm rầu rĩ
Sau giận vì duyên để mõm mòm
Tài tử văn nhân ai đó tá
Thân này đâu đã chịu già tom”
'Tự tình' ở đây là bản lĩnh tỏa sáng, tâm hồn chân thật. Hai câu đầu mô tả không gian và thời gian tạo bối cảnh cho tâm trạng. Tiếng gà văng vẳng trên bom kể về thời gian, đêm dài của sự oán hận. Người phụ nữ trải qua đêm dài, cô đơn, thấu hiểu âm thanh gà gáy như làm nổi bật 'oán hận'.
Hai câu tiếp theo là hình ảnh 'mõ thảm' và 'chuông sầu' thể hiện nỗi đau khổ cô đơn. Tiếng gà gáy và âm thanh chuông sầu là bản hòa âm của nỗi đau tận cùng. Câu hỏi và câu giận dữ làm nổi bật tâm trạng chất chứa trong lòng người phụ nữ. Sự thấu hiểu đau khổ và phê phán xã hội nằm trong những câu thơ nhẹ nhàng.
Mõ thảm không khua mà vẫn cốc
Chuông sầu chẳng đánh cớ sao om.
Những hình ảnh mõ thảm và chuông sầu tạo ra cảm giác buồn bã và lạc lõng. Hình ảnh chuông sầu không đánh còn 'om' thể hiện tâm trạng chìm đắm trong đau khổ. Bốn câu cuối thể hiện sự chua chát của cuộc sống, thách thức duyên số. Người phụ nữ vẫn giữ bản chất mạnh mẽ, thách thức với câu hỏi 'Tài tử văn nhân ai đó tá? Thân này đâu đã chịu già tom!'
Tài tử văn nhân ai đó tá
Thân này đâu đã chịu già tom.
Sự nghi vấn và sự kiêu hãnh thể hiện bản lĩnh và lòng độc lập của người phụ nữ. Bài thơ 'Tự tình' không chỉ là tác phẩm thể hiện nỗi buồn cô đơn mà còn là bức tranh sắc nét về tình yêu, cuộc sống và lòng kiêu hãnh của người phụ nữ.
