Ngày giảng: ..................
Tiết 75 HỊCH TƯỚNG SĨ
( Trần Quốc Tuấn)
I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1. Kiến thức
- Hiểu sơ giản về thể hịch.
- Hoàn cảnh lịch sử liên quan đến sự ra đời của bài Hịch tướng sĩ.
- Tinh thần yêu nước, ý chí quyết tâm thắng kẻ thù xâm lược của quân dân thời Trần.
2. Kĩ năng
- Đọc hiểu một văn bản viết theo thể hịch
- Nhận biết được thời đại sục sôi thời trần ở thời điểm dân tộc ta chuẩn bị cuộc kháng chiến chống giặc Mông-Nguyên xâm lược lần thứ hai.
3. Thái độ
Giáo dục lòng yêu nước, tự hào dân tộc và kính yêu tổ tiên.
4. Năng lực, phẩm chất.
- Tự tin, tự chủ, tự lập, yêu quê hương đất nước
- Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tư duy sáng tạo, năng lực hợp tác, năng lực giao tiếp.
II. CHUẨN BỊ
- GV: Tham khảo tài liệu, máy chiếu, Tích hợp với văn nghị luận, lịch sử 7
- HS: Đọc kĩ văn bản trong sgk và trả lời các câu hỏi.
III. PHƯƠNG PHÁP VÀ KỸ THUẬT DẠY HỌC
- PP: Vấn đáp, hoạt động nhóm, phân tích, bình giảng
- KT: Đặt câu hỏi, thảo luận nhóm
IV. TỔ CHỨC GIÁO DỤC - DẠY HỌC
1. Ổn định tổ chức: kiểm tra sĩ số.
2. Kiểm tra bài cũ. Sự kết hợp giữa lí lẽ và tình cảm được thể hiện như thế nào trong bài “Chiếu dời đô”. Phân tích, dẫn chứng?
Vì sao nói, với Thiên Đô Chiếu, Lí Công Uẩn xứng đáng là một vị minh quân nhìn xa trông rộng?(5p)
3. Tổ chức các hoạt động dạy học:
3.1. Hoạt động khởi động:
- Gv chiếu 1 số thông tin về cuộc kháng chiến chống quân Mông Nguyên thế kỉ 13
? Em hiểu gì về cuộc kháng chiến này của dân tộc ta -> GV dẫn vào bài.
Lịch sử nước nhà được vẽ bằng một thanh gươm tự vệ và tô đậm một màu máu với những cuộc chiến tranh vệ quốc anh hùng. Ra đời cách đây chừng 8 thế kỉ, Hịch tướng sĩ với tên đầy đủ là Dụ chư tì tướng hịch văn nêu cao tinh thần quyết chiến, quyết thắng kẻ thù đã trở thành đỉnh cao nhất của văn học yêu nước thời Trần và cũng là một trong những đỉnh cao nhất của văn học chính luận Việt Nam thời trung đại. Trong tiết học ngày hôm nay chúng ta cùng nhau tìm hiểu bài hịch này để cảm nhận được hào khí Đông A của thời đại anh hùng đó.
3.2. Hoạt động hình thành kiến thức mới:
Hoạt động của GV và HS
Nội dung cần đạt
* Hoạt động 1: Tìm hiểu chung
- HS làm việc cặp đôi
- Em hiểu gì về Trần Quốc Tuấn?
- Thể loại của văn bản?
- Kết cấu chặt chẽ, lý lẽ sắc bén, dẫn chứng thuyết phục.
- Thường đợc viết theo thể văn biền ngẫu.
Bảng so sánh thể hịch và chiếu.
Giống
Khác
- Thuộc thể văn nghị luận, kết cấu chặt chẽ, lập luận sắc bộn, cú thể viết bằng văn xuụi, văn vần.
- Đều dựng để ban bố cụng khai do vua, tướng lĩnh bien soạn
- Chiếu dùng để ban bố mệnh lệnh.
- Hịch dùng để cổ vũ, thuyết phục, kêu gọi, động viên khích lệ tinh thần quân sĩ chống kẻ thù cũng có khi khuyên nhủ, răn dậy thần dân và người dưới quyền.
- Hoàn cảnh ra đời của tác phẩm.
* Viết khoảng trước cuộc kháng chiến lần 2 (1285)
- Giáo viên đọc mẫu phần in chữ nhỏ.
- Giọng đọc như thế nào thì phù hợp với văn bản?
- Giọng lúc tâm tình, khi sôi sục (nói về quân giặc), lúc khuyên bảo nhẹ nhàng; làm nổi bật tính chất cân xứng, nhịp nhàng của các câu văn biến ngẫu.
- Giáo viên kiểm tra việc đọc chú thích của học sinh.
- Học sinh tìm hiểu kĩ các chú thích 17, 18, 22, 23
? Trên cơ sở kết cấu chung của những bài hịch kêu gọi đánh giặc, em hãy tìm bố cục của văn bản.
Phần 1: Nêu vấn đề
Phần 1: Nêu gương các trung thần nghĩa sĩ: Từ đầu ... “còn lưu tiếng tốt”
Phần 2: Nêu truyền thống vẻ vang trong lịch sử
Phần 2: Tội ác của kẻ thù và nỗi lòng của chủ tướng: Từ “Huống chi”... “cũng vui lòng”.
Phần 3: Nhận định tình hình, phân tích phải trái
Phần 3: Phân tích phải trái, làm rõ đúng sai: Từ “Các ngươi” ... “phỏng có được không?”.
Phần 4: Chủ trương cụ thể, kêu gọi đấu tranh
Phần 4: Nhiệm vụ cấp bách, khích lệ tinh thần chiến đấu: Phần còn lại
- HS làm việc cặp đôi
- Những nhân vật nào được nêu gương? Địa vị xã hội của họ như thế nào?
- Chỉ ra biện pháp nghệ thuật và nêu tác dụng?
( Tác dụng nhấn mạnh và làm nổi bật phẩm chất gì?)
- Mục đích của tác giả qua việc nêu gương là gì?
- HS trình bày, chia sẻ
- GV nhận xét, chốt
I. Tìm hiểu chung(10p)
1. Tác giả
- Trần Quốc Tuấn (1231-1300) là người có phẩm chất cao đẹp, có tài năng văn võ song toàn, có công lao lớn trong các cuộc kháng chiến chống Mông Nguyên lần 2 và 3.
2. Tác phẩm:
a. Thể loại: hịch
Hịch là thể văn nghị luận thời xa, được vua chúa, tướng lĩnh một phong trào dùng để cổ động, thuyết phục, hoặc kêu gọi đấu tranh chống thù trong giặc ngoài
- văn nghị luận
b.Hoàn ảnh ra đời: Được viết khoảng trước cuộc kháng chiến lần 2 (9/1284) tại cuộc duyệt binh ở bến Đông Bộ Đầu (Thăng Long) để kêu gọi, khích lệ tinh thần yêu nước, chống giặc ngoại xâm của các tướng sĩ .
II. Đọc - hiểu văn bản(20p)
1. Đọc:
2. Chú thích.
3. Bố cục
- Đoạn 1: nêu gương trung thần nghĩa sĩ để khích lệ ý chí xả thân vì nước.
- Đoạn 2:lột tả sự ngang ngược và tội ác của kẻ thù; nói lên lòng căm thù giặc.
- Đoạn 3:
+nêu mối ân tình giữa chủ và tướng, phê phán những sai trái của tướng sĩ.
+ khẳng định những hành động đúng nên làm để tướng sĩ thấy rõ điều hay, lẽ phải.
- Đoạn 4: còn lại: nêu nhiệm vụ cấp bách, khích lệ tinh thần chiến đấu.
4. Phân tích
a. Nêu gương sáng trong sử sách.
*Thời Xuân Thu -Chiến quốc:
-Tướng: Kỉ Tín, Do Vu, Cảo Khanh, Kính Đức
- Quan nhỏ: Thân Khoái.
- Gia thần: Dự Nhượng
*Thời Tống-Nguyên:
+ Liệt kê, dẫn chứng tiêu biểu, toàn diện
=>Tinh thần quên mình vì chủ, vì vua, vì nước, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ
=>Mục đích: Khích lệ ý chí lập công danh, xả thân vì nước
3.3. Hoạt động vận dụng, tìm tòi, mở rộng(10p)
- Viết một đoạn văn ngắn nêu cảm nhận của em về tác giả Trần Quốc Tuấn qua đoạn văn vừa học.
- Tìm hiêu thêm thông tin về cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông Nguyên và những việc làm của Trần Quốc Tuấn.
3.4. Bổ sung, rút kinh nghiệm
